Başlangıç » Nedir » Gazlar

Gazlar

Posted by: Ne Nedir 12 Temmuz 2010 Yorum Yaz

Gazlar Isı Transferi
Otomobil lastiğinin havasını kontrol eden bir teknisyen basıncını ölçer. Basınçölçeri 200 kPa (kilopaskalı) gösterir. Lastikteki bu basınca ne yol açmaktadır? Hava lastiğe pompalandığında, hava sıkıştırılmıştır ve hava daha küçük bir hacme zorlanmıştır. Lastik içerisindeki gaz parçacıkları kinetik enerjiye sahiptirler. Bunlar sürekli hareket halindedirler. Bunlar hareket ederken hem birbirleriyle hem de lastik çeperiyle çarpışırlar. Lastik çeperlerine çarpan bu parçacıkların kuvveti, lastikteki basıncı ortaya çıkarmaktadır.
Basınç, birim alana isabet eden kuvvettir. Eğer gazın sıcaklığı arttırılırsa, gaz parçacıklarının kinetik enerjisi artar ve daha hızlı hareket ederler. Böylelikle, lastik duvarlarına parçacıklar daha sık ve daha büyük bir kuvvetle çarparlar. Toplam kuvvet artınca, basınçta artmış olur. Bir lastikteki basıncı artırmanın diğer bir yolu da içine daha çok hava pompalamaktır. Daha fazla sayıda parçacığın lastik duvarlarına çarpması basıncın artması demektir. Lastik içindeki havanın basıncı, dış hava basıncından daha fazladır.
Hava basıncı, barometre adı verilen bir aletle ölçülür. Basınç birimi paskal (Pa)dır. Deniz seviyesinde hava basıncı 101 kilopaskaldır. 1000 paskal 1 kPa’dır. Cıvalı bir barometrede, 75 cm yüksekliğindeki cıva sütunu 100 kilopaskal'lık bir ölçümü gösterir. Bir gazın sıcaklığı, basıncı ve hacmi arasında bir bağıntı vardır. Bu bağıntılardan bir tanesi Boyle Kanunu olarak bilinir. Boyle kanunu şöyle ifade edilebilir: Sıcaklık değişmediği takdirde, basınç artınca bir gazın hacmi azalır. Bir gazın parçacıkları birbirlerine yakın olmaları artan basınç sebebiyle ortaya çıkar. Böylece, hacim azalmış olur. Şayet bir gaz üzerindeki basınç azalırsa, gaz genleşecektir. Bir soda şişesinin kapağını aniden açalım. Karbondioksit gazı hemen dışarı çıkar. Şişenin kapağı açılır açılmaz gaz basıncı azalır. Bir gaz daha küçük bir hacme sıkıştırılabilir. Aynı gaz daha büyük bir hacme doldurmak üzere genleşebilir.
Gazlarla ilgili diğer bir bağıntı Charles kanunu ile ifade edilir: Basınç değişmediği takdirde, sıcaklık artınca bir gazın hacmi artar. Gazın ısıtılması onun genleşmesine yol açar. Isıtıldıklarında gaz parçacıklarının kinetik enerjileri artar. İçinde bulundukları kap içinde daha hızlı hareket edip, kabın çeperlerine hızla çarparlar. Kabın duvarları esnek ise, gaz bunları yıkabilir. Hacimde bir artış söz konusudur. Örneğin, balondaki hava ısıtılınca, balon genleşir.
Kaynak:  Prof. M. Selami Kılıçkaya, Editör: Yrd. Doç. Dr. Ali Cemalcılar, “Temel Fizik”, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları No: 674, Açıköğretim Fakültesi Yayınları No: 331, ISBN 975 – 492 – 348 – 5, 1996.



2010-07-12

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir