Başlangıç » Etiket Arşivi Dil Bilgisi (page 2)

Tag Archives: Dil Bilgisi

Ad cümlesi nedir?

3 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Yüklemi ad, ad soylu sözcük ya da sözcük öbeği olan bağımsız bir yargı bildiren sözcük dizisine ad cümlesi diyoruz: “Anlatımın gücü, sözcüklerde gizlidir.” Ad cümlelerinin yargı bildirişi ekeylemle gerçekleşir. Yüklemi oluşturan ad ve soylu sözcükler...

Tümleç-yüklem uygunluğu nedir?

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Tümleçlerin türü ve niteliği, cümleye girişleri ya da girmeyişleri yüklemin niteliğine bağlıdır. Öyle ki sıra ya da bileşik yapılı cümlelerde başka başka tümleçler alması gereken birden çok yüklem birbirine bağlanıyor. Bunlardan yalnız birinin tümlec...

Düz tümleç çeşitleri

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Düz tümleçler de (nesneler) sonlarına durum takısı alıp almadığına göre belirtili ve belirtisiz olmak üzere ikiye ayrılır: “İIkin ağacı budadım.” cümlesinde ağacı belirtili düz tümleçtir. Çünkü, bilinen, belirli bir ağaçtan söz ediliyor. Oysa aynı cü...

Yüklemin durumuna göre tümleç

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

İster belirtili ister belirtisiz olsun düz tümleçlerin cümlede bulunması yüklem olan eylemin özelliğine bağlıdır. Yüklem geçişli bir eylemse cümleye düz tümleç girer, geçişsizse girmez.  Yüklemin anlamını yönelme, bulunma, ayrılma ve çıkma yönünden t...

Düz tümleç nedir?

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Düz tümleç, öznenin yaptığı işten etkilenen ya da etkilenen varlıkIa ilgili niteliği karşılayan öğedir: “Önce kurumuş dalları kestik.” Bu cümlede “kurumuş dalları” düz tümleçtir. Öznenin yaptığı, yüklemin belirttiği işten etkileniyor. Yüklemin anlamı...

Özne nedir?

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Belirttiğimiz gibi yüklemin bildirdiği işi, oluş ve kılışı yapan ya da kendisiyle ilgili bir durumu üzerine alıp gösteren öğeye özne diyoruz. Özneler kimi durumlarda ayrı bir sözcükle belirtilmezler. Özneler ad soylu sözcüklerden oluşurlar. Tek sözcü...

Sözlü ve yazılı anlatım bağlamında cümle

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Cümle, anlatımın temel birimi olması yönünden bildirişim aracı olarak dilin en üst basamağında yer alır. Çünkü dilin yargı bildiren anlamlı tek birimidir cümle. Böyle olunca sözlü ve yazılı anlatımda başarılı olma, büyük ölçüde cümlelerimizin sağlaml...

Kurallı ya da düz cümle nedir?

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Dilimizin temel kurallarından biri yardımcı öğelerin önce, temel öğelerin sonra gelmesidir. Dilin işleyişini yönlendiren bu temel kuraldır. Bütün sözcük öbekleri, tümcede sözcüklerin dizilişi bu kurala göre olur. Yüklem de cümlenin temel öğesi olduğu...

Devrik cümle nedir?

2 Mayıs 2011 Nedir Yorum Yaz

Yüklemi sonda bulunmayan cümlelere devrik cümle denir: “Fikir adamıyım, bilim adamıyım ben.”, “Bir şiir antolojisini karıştırdım dün gece.” Türkçenin temel kuralına, yardımcı öğelerin başta, temel öğenin sonda bulunması kuralına aykırı bir görünümü v...

Kaç çeşit cümle türü vardır?

30 Nisan 2011 Nedir Yorum Yaz

Anlatımımızın tek düzelikten kurtulmasında değişik cümle türlerini kullanmanın önemli bir payı vardır. Bu değişikliği yüklem yapı, anlam ve söz dizimi yönlerinden yaparız, daha doğrusu cümleleri bu açılardan türlendiririz. Ad Cümlesi: Yüklemi ad, ad ...

Öğeler arasındaki ilişkiler

30 Nisan 2011 Nedir Yorum Yaz

Cümleyi oluşturan öğeleri ve bunların işlevini tanıma, doğru, sağlıklı cümle kurabilmemiz için gereklidir. Çünkü cümlelerimizdeki yanlışlıkların bir bölümü öğelerIe ilgilidir. Daha doğrusu bu öğeleri yerli yerinde kullanmama ya da bunlar arasında uyu...

Özne – yüklem uygunluğu nedir?

30 Nisan 2011 Nedir Yorum Yaz

Bir cümlede özne ile yüklemin kişi, tekillik ve çoğulluk yönlerinden tutarlı oluşuna uygunluk diyoruz. Sözgelimi, “Ben bütün gün kitap okudum.” cümlesinde özne birinci tekil kişi (ben)’dir; buna bağlı olarak yüklem de (okudum) birinci tekil kişidir. ...